درس 1 · B1

مبانی مجهول Passiv: Grundlagen

پیش‌نیاز: Präsens، Präteritum و Partizip II · گام بعدی: مجهول در زمان‌های مختلف

این گرامر چیست؟

در جملهٔ معلوم، انجام‌دهندهٔ کار در مرکز توجه است: Die Technikerin repariert die Heizung. در مجهول فرایندی یا Vorgangspassiv، تمرکز از انجام‌دهنده برداشته می‌شود و خودِ رویداد یا نتیجهٔ مورد انتظار اهمیت پیدا می‌کند: Die Heizung wird repariert. مفعول Akkusativ جملهٔ معلوم به فاعل دستوری جملهٔ مجهول تبدیل می‌شود. انجام‌دهنده را می‌توان حذف کرد یا، اگر دانستن آن لازم باشد، با von به جمله افزود.

مجهول با فعل کمکی werden و Partizip II فعل اصلی ساخته می‌شود. در Präsens، werden با فاعل جدید صرف می‌شود: Der Antrag wird geprüft و Die Anträge werden geprüft. در Präteritum از wurde یا wurden استفاده می‌کنیم. در Perfekt ساختار ist/sind + Partizip II + worden است؛ توجه کنید که در اینجا worden به کار می‌رود، نه geworden. فعل اصلی همیشه به شکل Partizip II در انتهای جمله قرار دارد.

این ساختار در خبر، دستورالعمل، فرایند اداری و محیط کار رایج است، زیرا اغلب خودِ اقدام مهم‌تر از عامل آن است. جملهٔ Ihr Antrag wird innerhalb von zwei Wochen bearbeitet مؤدبانه و عینی است و لازم نیست نام کارمند را ذکر کند. اگر عامل یک شخص یا نهاد باشد معمولاً von می‌آید؛ Die Straße wird von einer Fachfirma saniert. برای ابزار یا علت غیرانسانی اغلب durch مناسب‌تر است: Das Gebäude wurde durch den Sturm beschädigt.

همهٔ فعل‌ها به یک اندازه برای Passiv مناسب نیستند. فعل‌های لازم بدون مفعول مستقیم، مانند schlafen، معمولاً مجهول شخصی با فاعل نمی‌سازند؛ البته شکل غیرشخصی Es wird getanzt ممکن است. افعال حالت‌دار مانند besitzen و kennen نیز معمولاً مجهول طبیعی ندارند. مجهول فرایندی را با Zustandspassiv اشتباه نکنید: Die Tür wird geschlossen فرایند بسته‌شدن و Die Tür ist geschlossen وضعیت بسته‌بودن را بیان می‌کند.

دقیقاً چه زمانی استفاده می‌شود؟

Passiv برای گزارش یک فرایند بدون اهمیت‌دادن به عامل، بیان مراحل اداری یا فنی، و حفظ لحن عینی در خبر و گزارش به کار می‌رود. عامل فقط وقتی با von یا durch ذکر می‌شود که برای فهم رویداد اطلاعات مهمی فراهم کند.

ساختار جمله

Präsens: فاعل جدید + wird/werden + Partizip II | Präteritum: wurde/wurden + Partizip II | Perfekt: ist/sind + Partizip II + worden

زمان	مفرد	جمع
Präsens	wird geprüft	werden geprüft
Präteritum	wurde geprüft	wurden geprüft
Perfekt	ist geprüft worden	sind geprüft worden

نکته‌های مهم و استثناها

مفعول Akkusativ معلوم در مجهول به فاعل Nominativ تبدیل می‌شود؛ Dativ بدون تغییر می‌ماند.
عامل انسانی یا نهادی معمولاً با von و وسیله یا علت با durch بیان می‌شود.
در Perfekt مجهول از worden استفاده کنید، نه geworden.
werden + Partizip II فرایند و sein + Partizip II وضعیت حاصل را نشان می‌دهد.

مثال‌های آموزشی

Die beschädigte Ware wird kostenlos ersetzt.کالای آسیب‌دیده رایگان جایگزین می‌شود.عامل اهمیتی ندارد و اقدام خدماتی در مرکز است.

Alle Bewerbungen werden von der Personalabteilung geprüft.همه درخواست‌های شغلی توسط منابع انسانی بررسی می‌شوند.فاعل جمع است؛ بنابراین werden آمده و عامل با von مشخص شده است.

Die Brücke wurde im vergangenen Jahr saniert.پل سال گذشته بازسازی شد.رویداد پایان‌یافته در گذشته با wurde بیان شده است.

Der Flug ist wegen des Sturms gestrichen worden.پرواز به‌دلیل طوفان لغو شده است.Perfekt مجهول با ist، Partizip II و worden ساخته شده است.

Den Gästen wird am Eingang ein Plan ausgehändigt.در ورودی نقشه‌ای به مهمانان داده می‌شود.den Gästen متمم Dativ است و در تبدیل به مجهول تغییر نمی‌کند.

Die Daten wurden durch einen technischen Fehler gelöscht.داده‌ها بر اثر یک خطای فنی حذف شدند.علت غیرانسانی با durch معرفی شده است.

Hier wird ausschließlich mit regionalen Zutaten gekocht.اینجا فقط با مواد اولیه محلی آشپزی می‌شود.مجهول غیرشخصی بدون معرفی عامل ساخته شده است.

Wann wird die endgültige Entscheidung bekannt gegeben?تصمیم نهایی چه زمانی اعلام می‌شود؟در پرسش، فعل کمکی صرف‌شده پیش از فاعل قرار گرفته است.

اشتباه‌های رایج فارسی‌زبان‌ها

~~Der Antrag wird prüfen.~~

Der Antrag wird geprüft.

پس از werden باید Partizip II فعل اصلی بیاید.

~~Die Rechnungen wird bezahlt.~~

Die Rechnungen werden bezahlt.

فاعل جدید جمع است و werden باید جمع صرف شود.

~~Das Paket ist geschickt geworden.~~

Das Paket ist geschickt worden.

در Perfekt مجهول از worden استفاده می‌شود.

~~Dem Kunden wird den Vertrag geschickt.~~

Dem Kunden wird der Vertrag geschickt.

مفعول Akkusativ معلوم به فاعل Nominativ یعنی der Vertrag تبدیل می‌شود.

تمرین با پاسخ تشریحی

تبدیلمجهول کنید: Die Firma repariert den Aufzug.
جای‌خالیDie Unterlagen _____ morgen verschickt.
انتخاب گزینهDer Vertrag ist gestern unterschrieben (worden / geworden).
اصلاح جملهاصلاح کنید: Die Straße wurde durch die Stadt gebaut.
زمانبه Präteritum ببرید: Das Formular wird ausgefüllt.
پرسش‌سازیاز die Ergebnisse / wann / veröffentlichen یک سؤال مجهول بسازید.
تشخیصفرایند را انتخاب کنید: Die Tür wird geschlossen / Die Tür ist geschlossen.
مجهول غیرشخصیبا فعل tanzen و قید hier جمله مجهول بسازید.

جمع‌بندی

Passiv توجه را از عامل به رویداد منتقل می‌کند.
هسته ساختار werden + Partizip II است.
عامل با von و علت یا ابزار اغلب با durch می‌آید.
Dativ هنگام تبدیل معلوم به مجهول تغییر نمی‌کند.